Een riviercruise door Europa staat voor veel vakantiegangers symbool voor rust en comfort. Je boekt een ruime hut, geniet van een diner op het dek en ziet historische steden aan je voorbijtrekken. De realiteit bleek voor bijna tweehonderdvijftig opvarenden deze week echter een stuk minder ontspannen. De zomerhitte in het oosten van Europa legde de logistiek op het water flink lam. Wat begon als een onbezorgde reis, eindigde in een complexe reddingsoperatie door de lokale autoriteiten.
Een passagiersschip loopt vast op de bodem
Het incident draait om het passagiersschip Viking Ullur. Dit vaartuig vaart normaliter probleemloos onder de Zwitserse vlag tussen de Hongaarse hoofdstad Boedapest en de havens van Roemenië. In de nacht van maandag op dinsdag ging het mis in het noordwesten van Bulgarije. Op circa 25 kilometer afstand van de stad Widin schuurde het schip over de bodem van de rivier de Donau, waarna het vast kwam te zitten.
Aan boord bevonden zich op dat moment 186 Europese passagiers en 52 bemanningsleden. Het Bulgaarse ministerie van Binnenlandse Zaken meldde dat de abrupte stilstand werd veroorzaakt door een combinatie van slechte zichtbaarheid op het water en een opvallend lage waterstand van de rivier. De kapitein kon de ondiepte niet meer ontwijken en lag vast.
Waarom schepen vaker vastlopen op de Donau
Het stranden van dit luxeschip is absoluut geen op zichzelf staand incident. De afgelopen jaren lopen er steeds vaker cruiseboten en vrachtschepen vast op de Donau. De belangrijkste oorzaak is een structureel gebrek aan neerslag. Door aanhoudende droogte in de zomermaanden daalt het waterpeil regelmatig naar een kritiek niveau. Hierdoor wordt de veilige vaargeul niet alleen ondieper, maar ook aanzienlijk smaller.
Daarnaast is de bodem van de Donau continu in beweging. Onder invloed van de stroming verplaatsen grote zandbanken en modderbanken zich voortdurend. Bij een normale waterstand levert dit weinig problemen op, maar bij droogte komen deze verborgen obstakels ineens zeer dicht bij de kiel van de schepen te liggen. Een kleine stuurfout is dan al genoeg om vast te komen zitten.
Het ingeschakelde reddingsschip faalt
Omdat het schip vastlag, ontstond er direct een logistiek probleem voor de Zwitserse rederij. De voorraden aan boord waren niet berekend op een langdurig oponthoud in een onbewoond gebied. De oorspronkelijke planning was namelijk om diezelfde ochtend in de stad Widin vers drinkwater en nieuwe voedselvoorraden in te slaan.
Om de gestrande vakantiegangers snel uit hun benarde positie te bevrijden, stuurde de organisatie een tweede passagiersschip richting de locatie om iedereen op te pikken. Deze reddingsactie liep echter uit op een flinke tegenslag. Het vervangende vaartuig kon het gestrande schip niet bereiken, omdat de rivier ook voor deze tweede boot simpelweg te ondiep bleek te zijn.
Een evacuatie door de grenspolitie
Omdat reguliere hulp over het water onmogelijk was gebleken, restte er nog maar één optie. De autoriteiten schakelden uit veiligheidsoverwegingen de grenspolitie in. Dinsdagmiddag startten zij een grootschalige evacuatie op het water. Vrijgegeven beelden van de operatie tonen een groot contrast met de beloofde ontspanning van de reisbrochure.
Passagiers moesten zich in oranje reddingsvesten hijsen, het cruiseschip verlaten en overstappen in kleine speedboten van de politie. Het overstappen op open water is een flinke beproeving voor de overwegend oudere doelgroep van dergelijke cruises. Uiteindelijk wist de grenspolitie in de loop van de avond alle passagiers en bemanningsleden veilig aan de wal te brengen.
De gevolgen van de Europese droogte
Dit opmerkelijke incident op de Donau staat helaas niet op zichzelf. Het illustreert de gevolgen van de aanhoudende droogte voor de bredere Europese scheepvaart. De Donau is de op een na grootste rivier van het Europese continent en vormt een cruciale ader voor zowel de logistiek als het toerisme.
Door opeenvolgende hittegolven dalen de waterpeilen momenteel naar een laag niveau. Riviercruises worden hierdoor steeds vaker een onzekere keuze in de zomermaanden. Een voldoende diepe vaargeul is simpelweg niet meer overal gegarandeerd. De kans is aanwezig dat rederijen hun vaarschema's voor deze grote schepen in de toekomst moeten aanpassen aan de opdrogende realiteit.