Vredesakkoord of niet, de schepen in de Straat van Hormuz worstelen met een peperduur biologisch probleem

Het diplomatieke wonder waar de internationale scheepvaart maandenlang op wachtte, is een feit. Een voorlopig akkoord tussen de VS en Iran maakt een einde aan de blokkade van de Straat van Hormuz, die sinds februari het mondiale vrachtverkeer gijzelde. De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) gaf direct het startschot voor de evacuatie van de naar schatting zeshonderd tot achthonderd gestrande olietankers en vrachtschepen.

Toch blijven de ankers in de Perzische Golf voorlopig muurvast op de bodem liggen. Het optrekken van de geopolitieke mist onthult namelijk een enorm praktisch en peperduur probleem. De schepen zijn maandenlang ten prooi gevallen aan een meedogenloze natuurkracht: biofouling. Terwijl de bemanning boven de waterlijn op diplomatiek nieuws wachtte, werd het onderwaterschip massaal gekoloniseerd door mosselen, algen en zeepokken.

De fabel van de beschermende verf

Nu hoor ik je denken: zeeschepen worden toch juist behandeld met speciale verf om dit soort aangroei te voorkomen? Dat klopt, maar de standaard antifouling waar het leeuwendeel van de vloot mee rondvaart, heeft één gigantisch nadeel. Het is een zogeheten zelfpolijstende verf.

De chemische werking leunt volledig op de wrijving van het water. Alleen wanneer een schip op snelheid vaart, slijt de toplaag microscopisch langzaam af, waardoor er constant nieuwe, giftige stoffen (biociden) vrijkomen die de algen en zeepokken afweren. Zodra het schip echter stil komt te liggen, en al helemaal in het extreem warme en voedselrijke water van de Perzische Golf, stopt dat slijtageproces onmiddellijk. Het schip verliest zijn toxische schild en verandert in recordtempo in een kunstmatig rif.

De catastrofale gevolgen van vier maanden dobberen

Vier maanden lang fungeren als stilstaand buffet voor het maritieme leven laat desastreuze sporen na. De scheepsrompen zijn zodanig overwoekerd dat simpelweg de motoren starten en wegvaren geen optie is. De aangroei functioneert als een gigantische handrem in het water.

Niet alleen zorgt dit voor een absurd hoog brandstofverbruik en aanzienlijk lagere snelheden, het brengt de schepen ook direct in gevaar. De extreme weerstand kan leiden tot gevaarlijke oververhitting van de motoren en de koelsystemen. Voordat deze logge reuzen de lange reis naar de thuishaven of de loshaven veilig kunnen aanvaarden, moet het metaal dus eerst grondig worden kaalgeschraapt.

Robots en ultrasone golven

De oplossing voor deze biologische gijzeling is tijdrovend. De vraag naar professionele duikploegen en gespecialiseerde bottom cleaners (bedrijven die zich bezighouden met het reinigen van scheepsrompen) in de regio is dan ook compleet geëxplodeerd.

Grote rederijen schakelen inmiddels massaal hightech hulp in om hun vertraging te beperken. Onderwaterrobots, zoals de autonome reinigers van Fleet Robotics, worden ingevlogen om de rompen ter plekke onder de waterlijn schoon te spuiten. Schepen die vooraf al waren uitgerust met modernere technieken plukken nu de zoete vruchten van hun investering en kunnen als eerste het ruime sop kiezen. Denk hierbij aan 'statische antifouling' (een verf die continu biociden zweet, ongeacht de wrijving) of ultrasone systemen die de romp constant laten trillen met geluidsgolven om aangroei te voorkomen.

Het geopolitieke conflict mag dan voorlopig in de ijskast staan, het zal nog flink wat weken en miljoenen dollars aan schoonmaakkosten vergen voordat de logistieke hartslag in de Straat van Hormuz weer op een normaal ritme klopt.