Europa wil schepen afremmen om brandstof te besparen: komt jouw pakketje nu veel later aan?

De Europese Commissie zoekt doorlopend naar manieren om het internationale energieverbruik terug te dringen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Naast bekende adviezen over thuiswerken en het verlagen van de thermostaat, richt Brussel de blik nu ook nadrukkelijk op de wereldwijde transportsector. Een van de meest in het oog springende voorstellen is het advies aan lidstaten om vrachtschepen structureel langzamer te laten varen. Dit principe, in de scheepvaart bekend als slow steaming, is een relatief eenvoudige ingreep om op gigantische schaal brandstof te besparen.

Voor de miljoenen consumenten die dagelijks online shoppen, roept dit echter direct een belangrijke vraag op. Wat betekent een lagere vaarsnelheid op de wereldzeeën voor de levertijd van al die pakketjes en consumentengoederen die we massaal uit Azië importeren? Natuurkundig gezien is het afremmen van grote containerschepen een uiterst logische en effectieve keuze. De waterweerstand van een zwaarbeladen schip neemt kwadratisch toe naarmate de snelheid stijgt. Door de kruissnelheid met slechts 10 procent te verlagen, daalt het brandstofverbruik van de enorme dieselmotoren aanzienlijk.

De onvermijdelijke keerzijde van deze ecologische besparing is een langere reistijd op zee. Een vrachtschip dat onder normale omstandigheden 30 dagen onderweg is vanuit een haven in China naar Rotterdam, doet er met deze aangepaste, zuinige snelheid al snel 33 of zelfs 34 dagen over.

De rek in de levering van goedkope webshops

Voor de gemiddelde consument valt een dergelijke vertraging in de dagelijkse praktijk gelukkig vaak reuze mee. Wie een goedkoop telefoonhoesje, kleding of kleine gadgets bestelt via bekende Aziatische webshops zoals AliExpress of Temu, rekent doorgaans toch al niet op een razendsnelle levering. Deze specifieke logistieke ketens zijn er van oudsher al op ingericht dat de aankomstdatum enigszins flexibel is. Zolang de schepen wekelijks blijven varen, zorgen die paar extra dagen op de oceaan hooguit voor lichte irritatie bij de ongeduldige koper, maar zelden voor acute problemen in het distributiecentrum.

Bovendien is het belangrijk om te beseffen dat spoedleveringen of sterk trendgevoelige en dure artikelen, zoals de allernieuwste smartphones, deze tragere dans vaak ontspringen. Dergelijke premium goederen worden regelmatig via snellere luchtvracht vervoerd of liggen simpelweg al in grote voorraden klaar in enorme Europese distributiecentra. Voor webshops die hun producten al lokaal op de plank hebben liggen, is het directe effect van trager varende schepen voor de klant vrijwel nihil.

De verborgen kwetsbaarheid in de keten

Het werkelijke knelpunt van het Europese advies zit dan ook niet in de extra reisdagen zelf, maar in de opgerekte planning eromheen. De wereldwijde toeleveringsketen is een strak gepland en gevoelig ecosysteem. Wanneer schepen structureel trager gaan varen, verdwijnt de natuurlijke speling uit de schema's van de rederijen en de overslaghavens. Een schip is simpelweg langer onderweg en dus minder snel beschikbaar voor een volgende vracht.

Een kleine tegenslag, zoals zwaar weer op zee of een haperende kraan in de haven, kan daardoor veel sneller doorsijpelen in de rest van de keten en onverwachte vertragingen veroorzaken. Zodra de rek uit deze logistieke planning verdwijnt, wordt de hele keten gevoeliger voor verstoringen. Het Brusselse advies bespaart ongetwijfeld een gigantische hoeveelheid stookolie en CO2-uitstoot, maar maakt onze afhankelijkheid van een vlekkeloze en tijdige zeevaart wel een stukje kwetsbaarder. Voorlopig hoef je echter niet bang te zijn dat je pakketje plotseling weken later aankomt.