Sluiting van Straat van Hormuz dreigt mondiale toeleveringsketens volledig te ontwrichten

De fysieke breedte van de Straat van Hormuz bedraagt op het smalste punt slechts een paar kilometer, maar de economische impact ervan is gigantisch. De zeestraat, gelegen tussen Iran, Oman en de Verenigde Arabische Emiraten, is de enige uitgang voor de olie- en gasexport vanuit de Perzische Golf.

Na de recente militaire escalaties tussen de VS, Israël en Iran heeft Teheran de doorgang formeel gesloten verklaard. En hoewel het fysiek blokkeren van de route (bijvoorbeeld met zeemijnen) lastig is, is de dreiging alleen al voldoende om de wereldwijde scheepvaart lam te leggen.

Reders mijden de regio uit angst voor escalatie

In de maritieme wereld geldt veiligheid boven alles. Een formele blokkade is dan ook niet nodig om het verkeer stil te leggen; een verhoogd dreigingsniveau doet het werk. Grote rederijen zoals Hapag-Lloyd en CMA CGM hebben hun schepen direct opgedragen om uit de buurt te blijven of een veilige haven op te zoeken.

Radarbeelden tonen een vrijwel lege zeestraat, een ongekend beeld voor een route waar normaal gesproken twintig miljoen vaten olie per dag doorheen vloeien. Deze terughoudendheid wordt verder aangewakkerd doordat incidenten (zoals vallende brokstukken van onderschepte raketten) al hebben geleid tot het opschorten van havenoperaties, waaronder die van het vitale Jebel Ali in Dubai.

Impact reikt veel verder dan alleen de olieprijs

De directe consequentie van deze maritieme stilstand is de stijging van de energieprijzen. De prijs voor een vat ruwe olie kan snel richting de honderd dollar schieten, wat direct doorberekend wordt in de prijzen van benzine en stookolie.

Maar de afhankelijkheid van de Straat van Hormuz is breder. Een derde van de wereldwijde handel in kunstmest gaat via deze route. Na eerdere verstoringen in de logistieke ketens door de oorlog in Oekraïne, dreigt nu een nieuwe klap voor de agrarische sector en de wereldwijde voedselprijzen.

Daarnaast zijn de alternatieve routes simpelweg ontoereikend. Landen als Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten beschikken weliswaar over pijpleidingen om de Straat van Hormuz te omzeilen, maar de reservecapaciteit daarvan bedraagt slechts een kleine drie miljoen vaten per dag, een fractie van het normale volume.

Een gevaarlijk geopolitiek drukmiddel

Voorheen werd aangenomen dat Iran de Straat van Hormuz nooit daadwerkelijk zou sluiten, omdat het land daarmee ook zijn eigen broodnodige olie-inkomsten (voornamelijk gericht op China) zou afsnijden.

Nu het conflict is geëscaleerd en regimeverandering een expliciet doel van de VS lijkt te zijn, is die logica veranderd. Voor Teheran kan het in gijzeling houden van de wereldeconomie nu een van de weinige overgebleven verdedigingsmechanismen zijn. Zolang de schepen niet veilig kunnen varen, dreigt de economische schade met de dag structureler te worden.