Het bizarre verhaal dat kunstliefhebbers en jachtfans sprakeloos achterliet
Op superjachten is extravagantie niets nieuws. Maar zelfs in een wereld waar Picasso’s aan salonmuren hangen en Da Vinci’s zouden meereizen op zee, schudde één verhaal de hele industrie wakker. Een miljardair wilde per se een werk van Takashi Murakami in de beach club van zijn megajacht ophangen. Het schilderij was te groot voor de muur. Verplaatsen? Niets daarvan. Volgens kunstadviseur Tilman Kriesel gaf de eigenaar een verrassende instructie: snijd het schilderij maar doormidden. En zo geschiedde.
Waarom deze Murakami sowieso al nooit in een beach club had mogen hangen
De beach club is misschien de meest glamoureuze plek aan boord, maar absoluut niet bedoeld voor kunst. Het is de ruimte op waterniveau, waar gasten nat binnenlopen, UV-licht van de golven weerkaatst en temperatuur en luchtvochtigheid constant schommelen. Zout, zon en spray: alles wat een canvas langzaam, maar zeker sloopt.
Daar komt bij dat deze Murakami, waarschijnlijk een werk ter waarde van zeven tot tien miljoen dollar, gewoon te groot was voor de wand. Dat het werk überhaupt was uitgekozen voor deze locatie, is voor kunstkenners al moeilijk te bevatten.
In plaats van verplaatsen, besloot de eigenaar tot het ondenkbare
Een logische oplossing lag voor de hand. Hang het schilderij in de salon, op het privédomek of in een ruimte waar het klimaat te controleren is. Maar aan boord van superjachten, zeker wanneer het gaat om de persoonlijke obsessies van ultrarijken, wint esthetische koppigheid het soms van gezond verstand.
Kriesel vertelde op een jachtconferentie hoe het besluit viel: plaats maken was geen optie, de compositie moest per se daar komen. Dus werd het werk letterlijk op maat gesneden. Een ingreep die het kunstwerk onherstelbaar beschadigt en vrijwel zeker zijn waarde halveert. Maar geld was voor de eigenaar blijkbaar minder belangrijk dan het vullen van die ene muur.
Superjachten worden steeds vaker drijvende privé-musea
Het incident staat niet op zichzelf. De grootste jachten ter wereld worden gevuld met zeldzame werken van Picasso, Warhol, Basquiat en Mark Rothko. Op Serene zou zelfs Leonardo da Vinci’s Salvator Mundi aanwezig zijn. Joe Lewis, eigenaar van Aviva, liet een Francis Bacon-triptriek van 75 miljoen dollar hangen op zijn onderste dek, zichtbaar vanaf het water.
Crewleden op deze schepen volgen tegenwoordig trainingen die dichter bij museumwerk liggen dan bij hospitality. Ze moeten waken voor schimmels, luchtcirculatie, chemicaliën en zelfs per ongeluk weggooien van objecten: iets dat eerder gebeurde met een Warhol die als karton werd aangezien.
Wanneer rijkdom kunst overneemt: de ethiek aan boord
Het Murakami-incident toont pijnlijk duidelijk aan hoe fragiel kunst wordt wanneer ze terechtkomt in extreem privébezit. Een werk van wereldniveau is, juridisch gezien, net zo kwetsbaar als een luxe fauteuil: de eigenaar mag er in theorie mee doen wat hij wil.
Maar de morele vraag blijft hangen. Wat gebeurt er met cultureel belangrijke kunst wanneer één persoon besluit dat zijn beach club belangrijker is dan het behoud ervan? En, misschien belangrijker nog, wat gebeurt er als steeds meer jachtbezitters dezelfde logica volgen?
- NL Beeld / PA Images